Biżuteria nie zawsze pełniła wyłącznie funkcje ozdobne. Początkowo nosili ją jedynie mężczyźni - biżuteria służyła jako amulet mający dopomóc w walce.

Najstarsza znana biżuteria pochodzi sprzed około 22 tysięcy lat. Początkowo była ona wykonywana ze skóry, muszli, kamyków, drewna, zębów i kości zwierzęcych. Biżuteria wyznaczała status społeczny, była elementem religii, chroniła przed chorobami i złą fortuną. Dopiero około 3500 lat p.n.e. biżuteria zaczęła być wytwarzana z metalu (brąz, miedź, srebro i złoto). Momentem przełomowym w wytwarzaniu biżuterii był okolice 2000 roku p.n.e. Wówczas to Egipcjanie przyczynili się do popularyzacji biżuterii, jak również zaczęli wytwarzać bogato zdobione przedmioty użytkowe, takie jak: grzebienie, bransoletki, broszki, naszyjniki, kolczyki.

W Grecji najwspanialsza biżuteria powstała w okresie klasycznym (V-IV w p.n.e.). Grecka biżuteria charakteryzowała się ponad przeciętną elegancją i zgrabnością. Motywami dominującymi bogato były kwiaty, liście i zwierzęta. W późniejszym okresie biżuteria została wzbogacona kamieniami szlachetnymi.

W ozdobach rzymskich dużą rolę odgrywały kamienie szlachetne. Wtedy też po raz pierwszy ukazała się biżuteria z diamentami i szmaragdami. Dużą popularnością cieszyły się kolczyki, naszyjniki z monet, agrafy do spinania szat i bogate w ornamenty spinki do upinania fryzur. W czasach republiki rzymskiej większość obywateli mogła używać jedynie pierścieni z żelaza. Przywilej noszenia złotego pierścienia będącego oznaką sprawowanego urzędu mieli wyłącznie państwowi dygnitarze i senatorzy.

Średniowiecze to kontynuacja antycznej tradycji. W wiekach średnich biżuteria miała wymowę symboliczną. Dla przykładu: złoto symbolizowało mądrość monarchy. Wraz z szerzeniem się religii katolickiej biżuteria zyskiwała na popularności. Pierścienie z niebieskim szafirem przysługiwały kardynałom i biskupom, ponieważ kamień ten oznaczał tych, których umysł był zwrócony ku rzeczom niebieskim.

W XVI i XVII wieku nastąpił rozkwit złotnictwa. Dzięki rozpowszechnieniu wzorników (książek zawierających ryciny z najmodniejszymi przykładami biżuterii) w całej Europie wytwarzano klejnoty posiadające podobny styl. W okresie tym mężczyźni miewali więcej biżuterii niż kobiety. W XVIII wieku biżuteria stawała się powoli domeną kobiecego stroju. Główną dekoracją ubiorów męskich były ordery nadawane za wybitne osiągnięcia lub jako prezenty okolicznościowe. Uznawano je za swoisty rodzaj biżuterii, zdobiąc niekiedy dziesiątkami brylantów.

Biżuteria była noszona na głowie w formie koron, diademów, tiar, opasek, spinek, ozdób nakryć głowy, kolczyków, kolczyków do nosa, czy ust; na szyi w formie obróż, naszyjników i wisiorków; na piersiach formie broszek, spinek, klamer i guzików; na kończynach w formie pierścionków, bransoletek, obręczy, obejm, bransolet i łańcuszków na nogę; i w talii w formie pasków i łańcuchów z zawieszkami takimi jak sakwy, saszetki zapachowe.